Dublinverordening: de droom van iedere smokkelaar

Dublinverordening: de droom van iedere smokkelaar

In het debat omtrent de opvang van de zogenaamde transitmigranten hoort men vaak het argument: “laat ze asiel vragen! Ze kiezen zelf voor de illegaliteit, dus moeten ze nu ook de gevolgen ervan dragen”. Wat niet gezegd wordt, is dat de meeste transitmigranten geen asiel kunnen vragen. De reden daarvoor is de verordening van Dublin die daarmee voor de aanpak van de huidige migratiestroom een inadequate regeling blijkt te zijn.

De verordening van Dublin (1990, herzien in 2003 en 2013) bepaalt de wijze waarop de conventie van Genève (verdrag betreffende de status van vluchtelingen, 1951) in de EU moet worden toegepast. Het bepaalt dat een verzoek om asiel alleen kan worden behandeld in het eerste land waar een asielzoeker is geregistreerd. Zo wil men voorkomen dat asielzoekers in verschillende landen steeds opnieuw een procedure kunnen starten.

Het verdrag is niet onbetwist: vluchtelingen die om welke reden dan ook uit een van de grensstaten van de EU zijn doorgereisd naar de meer centraal gelegen landen, verliezen het recht om hun aanvraag door deze landen te laten onderzoeken.

Ook wordt de last van de opvang van vluchtelingen in grote mate doorgeschoven naar de zuidelijke en oostelijke lidstaten van de EU, die ook niet steeds de meest welvarende zijn en daardoor ook de minste middelen hebben om de vluchtelingen op te vangen. Hoewel de verordening gezien kan worden als een solidariteitsmaatregel tussen de EU-lidstaten, geeft het de EU-leden feitelijk de mogelijkheid de toepassing van de conventie van Genève aan vluchtelingen te weigeren. Zo zullen de meeste Soedanese en Eritrese vluchtelingen, van wie de vingerafdrukken in Italië zijn genomen, daarheen ook worden teruggestuurd. In België hoeft men voor hen geen procedure te beginnen.
Wat is hiervan het gevolg? Dat alle Soedanezen en Eritreeërs nu ook gedwee terugkeren? Dat zouden ze wellicht doen als er voor hen in Italië voldoende perspectieven waren. Maar aangezien het aantal vluchtelingen in Italië zeer groot is, zijn die er nauwelijks. Welk alternatief is er dan nog? De enige mogelijkheid is een ander land in Europa op te zoeken waar meer mogelijkheden zijn, zelfs al moet men er illegaal leven. Voor de Soedanezen en Eritreeërs is Groot-Brittannië, zoals bekend, het beloofde land: men kent al enigszins de taal, een verblijfskaart is niet noodzakelijk en clandestien werk is dankzij de grote Afrikaanse gemeenschap zeker wel te vinden. Ook is er altijd wel een neef of een nonkel bij wie men voor de eerste periode onderdak kan vinden. Als u en ik Soedanees of Eritreeër waren, wat zouden wij doen? Wie zou zich een dergelijke gelukzaligheid laten ontnemen door een Franse of Belgische politieagent? Vergeleken met de folteraars van hun landen van herkomst zijn zij hoogstens hinderlijk. Dit laat zien dat zelfs met strenge repressie de stroom van vluchtelingen uit Afrika niet in te tomen zal zijn. Integendeel, zolang de Dublin-verordening onverkort wordt toegepast, hebben smokkelaars een onweerlegbaar argument: asiel aanvragen betekent de weg terug naar een Italiaans vluchtelingenkamp.

Dus Dublin opschorten en open grenzen?

Dat laatste volgt zeker niet uit het eerste. Vóór Dublin waren de grenzen zeker niet open. Maar opschorten zou zeker een verstandige maatregel zijn. Het verdrag voorziet in de mogelijkheid dat een lidstaat om bepaalde redenen toch een procedure voor een asielzoeker opent (artikel 17.1). Hierop berustte de beslissing van de Duitse regering in 2015, toen men de enorme stroom vluchtelingen uit Syrië en Afghanistan om humanitaire redenen toegelaten heeft. Men voert gewoonlijk aan dat deze beslissing het rechts-extremisme in Duitsland de wind in de zeilen heeft gegeven, en dat men uiteindelijke een bedenkelijke afspraak met de semi-dictatuur in Turkije moest maken om de stroom economische vluchtelingen in te dijken. Ook wijst men erop dat de stroom in werkelijkheid stopte dankzij de hekken die Macedonië en Hongarije aan hun grenzen opstelden. Maar de beslissing in Duitsland had ook een groot voordeel: ze zorgde ervoor dat de immigratie uit de illegaliteit gehaald werd, wat voor de Bondsrepubliek een belangrijke winst op gebied van veiligheid betekende en wat zeker op termijn ook de toestroom verminderde. Wat zouden België en Frankrijk riskeren als zij dit voorbeeld volgden? Wat zou er misgaan als men de Soedanezen en Eritreeërs de mogelijkheid zou geven werkelijk asiel aan te vragen? Dat zij het allemaal zouden krijgen en dat er een zeer groot ‘aanzuigeffect’ zou ontstaan? Het is zeker denkbaar dat België naast Engeland bij de favoriete bestemmingen zal gaan behoren, maar net als in Duitsland zou men de legaliteit rondom de migratie weer in de hand krijgen. Men krijgt de mogelijkheid om de vluchtelingen te identificeren en als zij asiel aanvragen behoorlijk te huisvesten. Ook ontstaat dan een mogelijkheid om hen de toegang tot het grondgebied te ontzeggen als zij wérkelijk asiel weigeren, maar nu niet zonder hen een alternatief voor te stellen. In alle gevallen zal ook hier winst geboekt worden op het gebied van veiligheid.

De asielprocedure openstellen voor Afrikaanse vluchtelingen heeft naast het herstel van de legaliteit belangrijke andere voordelen.

In de eerste plaats is het een werkelijke humanitaire maatregel. De huidige behandeling van de vluchtelingen is voor wie het ziet gebeuren onaanvaardbaar, wat ook de grote opkomst bij de betoging op 21 januari verklaart. Politieagenten zijn gedemotiveerd als zij een beleid moeten uitvoeren dat door de plaatselijke bevolking wordt afgekeurd. De reactie van de burgemeester van Schaarbeek bevestigt dit ook: hij wil zijn agenten niet langer voor razzia’s inzetten. Het opent de mogelijkheid om veel vluchtelingen te overtuigen niet langer hun leven te riskeren op weg naar Engeland: wie, zoals onze organisatie wekelijks of zelfs dagelijks met vluchtelingen spreekt, weet dat Dublin hét argument is om de illegale oversteek te blijven wagen. In de tweede plaats biedt het een werkelijke grond om tegen de mensensmokkel op te treden en eventuele illegale pogingen om op vrachtwagens te klimmen strenger aan te pakken. Hoewel het aantal minderjarige vluchtelingen momenteel lijkt te verminderen, kunnen ook zij op deze wijze beter tegen mensensmokkelaars beschermd worden.

Maar het ‘aanzuigeffect’ dan?

Het aanzuigeffect ontstaat niet alleen door betere asielvoorwaarden maar ook door de illegaliteit. Voor veel vluchtelingen is Groot-Brittannië al van meet af aan het doel, voor een belangrijk deel wegens de zeer grote tolerantie ten aanzien van de illegale immigratie en illegale economie. Hoe meer ruimte men kan vinden om dit doel te bereiken hoe beter. Plaatsen waar weinig controles uitgevoerd worden of waar men vluchtelingen met rust laat, hebben uiteraard de voorkeur. Naast het openstellen van de asielprocedure, zou het ook een overweging kunnen zijn om vluchtelingen, zoals in 2015, naar een vorm van pre-opvang te sturen: geen gesloten centrum, maar wel een werkelijk opvangcentrum, ook niet alleen een slaapplaats voor de nacht. Het haalt de vluchtelingen van de straat en zal nachtelijke pogingen om op bussen of camions te klimmen aanzienlijk verminderen. Voor wie de illegaliteit zoekt zullen al deze maatregelen België zeker minder interessant maken. Voor België zelf betekent dit zeker geen opengrenzenbeleid en vermijdt het woeste acties en methodes zoals de afspraken met Soedan die amateuristisch en feitelijk illegaal zijn: de conventie van Genève verbiedt ondubbelzinnig het terugzenden van vluchtelingen naar gebieden waar zij hun leven of vrijheid riskeren (art 33).

‘Dublin’ was een zinvolle maatregel in de tijd dat de verordening werd ontworpen, maar in de huidige omstandigheden werkt het de illegale immigratie alleen maar in de hand. De opschorting ervan geeft België de mogelijkheid vluchtelingen zelf op te vangen en de illegaliteit een halt toe te roepen.

Gottlieb Blokland

Predikant Evangelische kerk, Schaarbeek Voorzitter Open Deur vzw: wekelijkse maaltijden en klerenbedeling voor vluchtelingen en daklozen.

Geef een reactie

Sluit Menu